Faraonowie w Starożytnym Egipcie

Piramidy w Starożytnym Egipcie

Słowo "faraon" określające egipskiego władcę pochodzi od starożytnego "per-aa", czyli "wielki dom". Tak nazywano w Egipcie pałac królewski, a od czasów XVIII dynastii również samego króla.

Według starych legend, pierwszymi królami Egiptu były postacie czczone później jako znani egipscy bogowie. Nie wiadomo, czy rzeczywiście tak było, ponieważ nie odkryto żadnych źródeł historycznych na ten temat. Pierwszym władcą zjednoczonego Egiptu był Menes - przypuszczalnie jest to ta sama osoba, co Narmer, o którym wiadomo znacznie więcej. Przez okres ponad trzech tysięcy lat nad Egiptem panowało co najmniej 170 królów, zdarzyło się również kilka kobiet, mianujących się jednak 'królem Egiptu'.

Władza faraona miała charakter świecko-religijny. Oprócz sprawowania rządów pełnił on funkcję kapłana - jedynego prawdziwego kapłana i namiestnika bogów na Ziemi. Faraon stawał się boski podczas koronacji - ceremonii wymyślonej przez Egipcjan. Największą władzę i autorytet wśród ludu miał faraon za czasów Starego Państwa, zwłaszcza IV dynastii. Aspekt religijny rządów przyczyniał się do umacniania władzy nad ludem - robotnicy z wielkim zapałem i oddaniem pracowali przy budowie piramid, ponieważ wiedzieli, że splendor, w jakim faraon będzie odchodził w zaświaty zapewni zbawienie i nieśmiertelność również całemu ludowi. Król osobiście odprawiał ceremonie i rytuały w świątyni, zwłaszcza w czasie świąt. Oprócz pełnienia obowiązków związanych z obrzędami religijnymi, faraon brał czynny udział w życiu świeckim swojego państwa. Poddani mieli dobry kontakt ze swoim władcą - często widywano go w czasie różnych uroczystości i imprez o charakterze świeckim, lub podróżującego łodzią po Nilu. Nie można jednak było się z nim spoufalać. Obowiązywała zasada nietykalności faraona - kto ośmielił się ją naruszyć spotykała go sroga kara, a nawet śmierć. Zasady etykiety dotyczyły też zwracania się do króla - należało mówić o nim w trzeciej osobie używając określenia "Jego Majestat".

Faraon był uosobieniem i dysponentem "maat", czyli "porządku wszystkich rzeczy". Był to rodzaj niepisanego prawa zwyczajowego, jaki obowiązywał mieszkańców starożytnego Egiptu. W oczach społeczeństwa faraon był wzorem cnót wszelkich, chodzącą doskonałością, wprost ideałem - a przynajmniej na takiego go kreowano. W sztuce przedstawiano faraonów zgodnie z zasadami kanonu. Ich wyidealizowane wizerunki miały ukazać cały majestat i dostojeństwo osoby króla.

W okresie Średniego i Nowego Państwa boskość faraona znacznie zmalała. Ludzie zdali sobie sprawę z istnienia własnej nieśmiertelnej duszy, której zbawienie nie zależało już raczej od zbawienia duszy władcy. Dlatego arystokraci i dostojnicy nie budowali już swoich grobowców w królewskiej nakropoli wokół grobowca faraona i nie popierali tak bezkrytycznie wszystkich jego działań. Faraon musiał teraz zabiegać o względy kapłanów i arystokratów. Jeśli nie wykazywał się wystarczającym sprytem, jego władza słabła, a w skrajnych przypadkach dochodziło nawet do obalenia jego rządów.

Dynastie i Władcy Egiptu

Wykaz wszystkich dynastii i wybranych królów

Okres Archaiczny

I dynastia (ok. 3100-2890 p.n.e.)

• Narmer (Menes)
• Aha
• Dżer
• Dżet (Uadżi)
• Den
• Andżib
• Semerchet
• Ka

 
II dynastia (ok. 2890-2686 p.n.e.)

• Hetepsechemui
• Reneb
• Nineczer
• Weneg
• Sened
• Nubnefer
• Peribsen
• Chasechem
• Chesechemui

Stare Państwo

III dynastia (ok. 2686-2613 p.n.e.)

• Sanacht
• Dżoser
• Sechemchet
• Chaba
• Huni

 
IV dynastia (ok. 2613-2494 p.n.e.)

• Snofru
• Cheops (Chufu)
• Redżedef
• Chefren (Chafre)
• Nebka II
• Mykerinos (Menkaure)
• Szepseskaf

...........................................................................

V dynastia (ok. 2494-2345 p.n.e.)

• Userkaf
• Sahure
• Neferirkare Kakai
• Szepseskare Isi
• Neferefre
• Niuserre
• Menkauhor Akauhor
• Dżedkare Isesi
• Unis

  VI dynastia (ok. 2345-2181 p.n.e.)

• Teti
• Userkare
• Merire Pepi I
• Merenre I
• Neferkare Pepi II
• Merenre II
• Nitoktris (królowa)

Pierwszy Okres Przejściowy

VII dynastia - różni królowie
("70 królów w 70 dni")

 
VIII dynastia - słaba dynastia z Memphis

• Menkare
• Neferkare
• Neferkare Nebi
• Dżedkare Szemai
• Neferkare Kendu
• Merenhor
• Nikare
• Neferkare Tereru
• Neferkahor
• Neferirkare

IX i X dynastia - Herakleopolitańskie dynastie zapoczątkowane przez Cheti I

Średnie Państwo

XI dynastia (ok. 2133-1991 p.n.e.)
(Wg niektórych źródeł część tej
dynastii należy do Pierwszego
Okresu Przejściowego)

• Mentuhotep I
• Intef I
• Intef II
• Intef III
• Mentuhotep II
• Mentuhotep III
• Mentuhotep IV

 
XII dynastia (ok. 1991-1786 p.n.e.)

• Amenemhat I
• Senuseret (Sezostris) I
• Amenemhat II
• Senuseret (Sezostris) II
• Senuseret (Sezostris) III
• Amenemhat III
• Amenemhat IV
• Sebeknefru (królowa)

...........................................................................

XIII dynastia (ok. 1786-1633 p.n.e.)
(dynastia liczyła
co najmniej 65 królów)

• Intef IV
• Sebekhotep I
• Hor
• Sebekhotep II
• Kendżer
• Smenekkare Mermesza
• Sebekhotep III
• Chasechemre Neferhotep
• Kaneferre Sobekhotep IV
• Meretepre Sebekhotep VI
• Mersekemre Neferhotep II
• Merkaure Sebekhotep VII

  XIV dynastia - różni królowie
(trwała ok. 57 lat)

Drugi Okres Przejściowy

XV dynastia - hyksoska (ok. 1650-1550 p.n.e.)

• Maibre Szeszi
• Meruserre Jakubher
• Seuserenre Chajan
• Auserre Apopi I
• Akenenre Apopi II

 
XVI dynastia - (ok. 1665-1565 p.n.e.)
(różni królowie równolegle z dyn. XV i XVII)

• Anater
• Jakobam

...........................................................................

XVII dynastia (ok. 1650-1567 p.n.e.)

• Sobekemsaf
• Nubcheperre Intef V
• Sankenre Mentuhotep VI
• Sekenenre Tao I (Wielki)
• Sekenenre Tao II (Dzielny)
• Uadżcheperre Kamose

   

Nowe Państwo

XVIII dynastia (ok. 1567-1320 p.n.e.)

• Jahmose (Ahmose)
• Amenhotep (Amenofis) I
• Totmes I
• Totmes II
• Hatszepsut (królowa)
• Totmes III
• Amenhotep (Amenofis) II
• Totmes IV
• Amenhotep (Amenofis) III
• Amenhotep IV (Echnaton)
• Smenchkare (Neferneferuaten)
• Tutanchamon
• Ai
• Horemheb

 
XIX dynastia (ok. 1320-1200 p.n.e.)

• Ramzes I
• Seti I
• Ramzes II
• Merenptah
• Menmire Amenmes
• Seti II
• Saptah
• Tausret (królowa)

...........................................................................

XX dynastia (ok. 1200-1085 p.n.e.)

• Setnacht Userkaure
• Ramzes III
• Ramzes IV
• Ramzes V
• Ramzes VI
• Ramzes VII
• Ramzes VIII
• Ramzes IX
• Ramzes X
• Ramzes XI

   

Trzeci Okres Przejściowy

XXI dynastia (ok. 1085-935 p.n.e.)

w Tanis:

• Smendes
• Neferkare Amenemnisu
• Psusennes I
• Amenemope
• Akeperre Osochor
• Siamun
• Psusennes II

   

w Tebach:

• Herhor
• Pinodżem I
• Masaharta
• Mencheperre
• Smendes I
• Pinodżem II
• Psusennes - później jako
  Psusennes II w Tanis

...........................................................................

XXII dynastia (ok. 935-730 p.n.e.)

• Szeszonk I
• Osorkon I
• Szeszonk II
• Takelot I
• Osorkon II
• Takelot II
• Szeszonk III
• Pami
• Szeszonk IV
• Akeperre Osorkon IV

  XXIII dynastia (ok. 817-730 p.n.e.)

• Petubastis

...........................................................................

XXIV dynastia (ok. 730-709 p.n.e.)

• Tefnacht
• Bakenrenef (Bokchoris)

  XXV dynastia (ok. 750-656 p.n.e.)

• Pianchi
• Szabaka
• Szebitku
• Taharka
• Tanutamon

Okres Późny

XXVI dynastia - saicka (ok. 664-525 p.n.e.)

• Psametyk I
• Necho II
• Psametyk II
• Apries
• Amasis
• Psametyk III

 
XXVII dynastia - perska (ok. 525-404 p.n.e.)

• Kambyzes
• Dariusz I
• Kserkses
• Artakserkses
• Dariusz II

...........................................................................

XXVIII i XXIX dynastia (ok. 404-378 p.n.e.)

• Amyrtajos
• Neferites
• Achoris

  XXX dynastia (ok. 380-343 p.n.e.)

• Nektanebo I
• Teos
• Nektanebo II

Okres Ptolemejski

Królowie macedońscy (ok. 332-302 p.n.e.)

• Aleksander Wielki
• Filip Arridajos
• Aleksander IV

 
Ptolemeusze (ok. 304-30 p.n.e.)

• Ptolemeusz I Soter
• Ptolemeusz II Filadelfos
• Ptolemeusz III Euergetes
• Ptolemeusz IV Filopator
• Ptolemeusz V Epifanes
• Ptolemeusz VI Filometor
• Ptolemeusz VII Neos
• Filopator
• Ptolemeusz VIII
• Euergetes II
• Ptolemeusz IX Soter II
• Ptolemeusz X Aleksander
• Ptolemeusz IX (ponownie)
• Ptolemeusz XI Aleksander II
• Ptolemeusz XII Neos
• Dionizos
• Kleopatra VII Filopator

 

Królowa Nefretete

Królowa Nefretete

Wczasy w Egipcie

Egipt jest jednym z najczęściej wybieranych wakacyjnym miejscem dla Polaków. Biura podróży posiadają atrakcyjne oferty wycieczek do Egiptu, zawierających m.in. nurkowanie. Wczasy i wycieczki do Egiptu można zarezerwować w popularnych ofertach last minute. Największymi kurortami turystycznymi są Szarm el-Szejk i Hurghada. Inne atrakcyjne turystycznie miejscowości to m.in. Kair, Luksor, Aleksandria, Asuan, Dahab, El Gouna, Kom Ombo, Abu Simbel.